Anneler Günü ve Kibele Üzerine

Bu gün anneler günü...

Bu gün anneler günü...

Gündemde yazacak onlarca konu birikmiş, bahar gelmiş, İstanbul güzelleşmiş, Cihangir yeşillenmiş...

Yazacak onca konu varken Anneler gününe ait bir kaçı noktayı yazmak istedim ben de...

Feyza Hepçilingirler “Tanrıkadın” romanında Anne'yle ilgili şöyle bir açıklama yapıyor:

"Çünkü her anne biraz da tanrıdır.. Yalnız o güce, kendisini katarak, kanıyla canıyla besleyerek yaşam verme gücüne sahip olduğu için değil, yaşamın her alanında alçakgönüllü bir üretkenlikle yaratıcılığını sürdürdüğü, beslemek büyütmek gini tanrı niteliklerini; bunlarla övünmeyi aklına bile getirmeden taşıdığı için de...

Anne ile ilgili yazılan her yazı basit ve sakil, her sanat biraz eksiktir. Sonsuz duygunun son derece kısıtlı kelimelere ve harflere sığdırılması nasıl imkansızsa bu duyguyu yansıtmak da ancak bu kadar yetersiz olur.

Feyza Hepçilingirler anneyi, bu cümlede bir Tanrıya benzetmiş, çok güzel  örnekler vermiş...

Anneler gününün tarihçesini incelediğimizde de yinne Anne Tanrıçası Rhea'ya, Kibele’ye Yunan mitolojisine kadar gidiyoruz...

Antik Yunan'da pek çok Tanrı'nın annesi olarak kabul edilen Rhea (Kibele) onuruna yapılan ilkbahar festivallerinden alıyor,  tarihçesini anneler günü.

Doğu toplumlarında Nevruz, Hıdırellez nasıl baharın gelişinin bir simgesi, bir festival zamanıysa; antik Yunan toplumlarında da Rhea(Kibele) onuruna düzenlenen şenlikler bu güne kadar sürdürülmeye devam ediyor.

Feyza Hepçilingirler kadın ve anneyle ilgili yaptığı tasvirde bu bilgileri gözününe almış mıydı bilemiyorum... Ancak Feyza Hepçilingirler gibi eski zamanın insanları da kadını hep bir tanrıça, bir bereket sembolü olarak değerlendirmiş ve ilahi bir özellik atfetmiş.

Kadının karnının şişip içinen bir canlı çıkması kadını bu insaların gözünde bir yaratıcı yapıyordu.

Konuya dönüp Rhea'ya yani Kibele'ye insanların anne tanrıçalarının hikayesine biraz göz atalım isterseniz:

İçinde bir çok gizem barındran bir konu zira.  Arapların İslam öncesi meşhur tanrısı Hübel de yine Yunan "Kibele" (Anne Tanrıçanın) Araplaşmış hali. "Kıble"nin de Kibele den türediğini belirtmekte yarar var.

Kibele Türkçe'de Sibel, Fransızca'da Cybelle olarak geçiyor.  Frig yazıtlarında Matar olarak da geçer. Bu günkü İngilizce'nin de temelinde "Mother" Matar kelimesinden gelmekte. Romalılar Magna Matar olarak Ana Tanrıçayı anıyorlar ve o günlerde kutsal ayinler, festivaller düzenliyordu.

Kybele, Zeus'un rüyasında gördüğü ve kendisine hakim olamayacak kadar etkileyici bir varlıktır.  Çift cinsiyetlidir yani iki cinsi de etkisi altında tutabilecek kadar cazibelidir. Zeus'un rüyası gerçeğe döner ve Kybele ortaya çıkar. Zeus Kybele'nin tehlikeli olduğunu bildiği için öldürülme taraftarıdır ama Afrodit böyle güzellikteki bir varlığın öldürülmesine izin vermez. Sonuçta Kybele'nin erkeklik organı hadım edilir, bu organ düştüğü yerden badem ağacı olur ve bu ağacın ilk mahsülde toprağa düşen meyvesinden bir erkek doğar.

Bu nedenle Antik Yunan toplumlarında erkekler Kibele için erkeklik organlarını feda eder ya da belli bir kısmını belli günlerde keserlermiş.  Yahudi ve Müslüman toplumlarda görülen "Sünnet" kültürünün de temelinde sanırım bu inanışın önemli bir yanı var.

Yine Arapların İslam öncesi meşhur putu Hübel, Amr bin Luhay tarafından bir ticaret seyahati sonrası Suriye'den getirilmiş. Ve tapınmanın adresi olarak da "Kıble" yani Kybele gösterilmiş.

Anne tüm çağlarda bereketin, üretkenliğin bir sembolü olarak ilahi bir misyonu hep üzerinde taşımış...

"Cennet annelerin ayakları altındadır" sözü de anneliğe yüklenen ilahi önemin farklı bir dışavurumu...

Kültürler ve toplumlar arası etkileşim daha çok ticaret yoluyla gerçekleşmiş yıllardır. 1872 yılında Kilise muhtemelen Roma kültüründen esinlenerek düzenli olarak Anneler Günü’nü kutlamaya başlamış daha sonra bu gün global bir kutsal gün haline gelmiş. Bu etkileşimin de toplumumuzda bu kadar yerleşmesinde günümüz ticaretinin etkinliğini unutmamak gerek..

Kibele ve sonrasında var olan tüm annelerin anneler günü kutlu olsun!